کولیس میتاتیو

کولیس میتاتیو

کولیس میتاتیو

بدنه اصلی کولیس

زبانه : که با حرکت فک های متحرک از انتهای خط کش ثابت حرکت می کند به این صورت که اگر فکها را باز نمایید طول این زبانه زیاد و اگر فکها را ببندید طول این
زبانه از انتهای خط کش ثابت کم می شود.

پیچ سفت شونده : کولیس ها معمولاً دارای پیچ یا شاسیای می باشند که دهانه کولیس را ثابت نگه می دارد. اینشاسی برای مواردی که امکان تکان خوردن ورنیه و
ایجاد خطا در اندازه گیری وجود دارد، استفاده میشود .

به عبارت دیگر این پیچها برای ثابت کردن فکهای متحرک بعد از اینکه قطر نهایی جسم را تنظیم نمودید به کار می رود تا در حین خواندن درجات فکهای متحرک حرکت نکنند و در خواندن طول اشتباهی رخ ندهد.

فک های بالایی : که برای اندازه گیری قطر داخلی لوله به کار می رود.

اگرکولیس را مقابل خود گرفته به گونه ای که درجه بندی اینچ بالا و سرکولیس در دستان چپ ما باشد و به فکهای بالایی نگاه کنید متوجه می شویدکه فک چپ ثابت و فک راست متحرک است.

فک های پایینی : که برای اندازه گیری قطر خارجی لوله به کار می رود

خط کش ثابت که بدنه اصلی کولیس را تشکیل می دهد ، فکهایثابت بالا و پایین به آن متصل می شوند ودارای دو نوع درجه بندیاست که از ۱ تا ۱۰ سانتی متر درجه بندی (cm) و سانتی متر (in ) اینچ شده است و بین درجه بندی ها خط های ریزی وجود دارد که هرکدام از آنها نمایشگر یک میلی متر است.

خط کش متحرک : که بر روی خط کش ثابت و با حرکت فک متحرک حرکت کرده درجه بندیآن از ۰ تا ۱۰ میلی متر می باشد که بین دو درجه بندی( ۰ تا ۱) خطهای ریزی است که این خط های ۰ میلی متر است. / ریز هر کدام بیان گر ۰۲

۱÷۵۰=۰/۰۲ mm: دقت دستگاه نیز از روی همین خط کش تعیین می شود : ۱ میلی متر را به ۵ قسمت تقسیم بندی شده است پس

 

انواع کولیس ها

انواع کولیس ها

کولیسها بر دو نوع اند : دیجیتال و ساده . نوع دیجیتال آن اندازه ها را بر حسب میلی متر و اینچبا بیشترین دقت برایتان نمایش می دهد . ولی نوع ساده آن برای اینچ دو دقت و میلی متر هم دو دقت اندازه ها را نمایش می دهد.تفاوت دیگر کولیس ها در طول خط کش آنها می باشد.

بر اساس دقت :

کولیس ۱/۰

درتقسیم بندی ورنیه به این شکل است که ۹ میلیمتر از تقسیمات خط کش را به ده قسمت مساوی روی ورنیه تقسیم بندی کرده است. در نتیجه فاصله هر یک از تقسیمات ورنیه، ۹/۰ میلیمتر می شود و اختلافات اندازه اولین تقسیم ورنیه با خط کش ۱/۰ میلیمتر می شود.
در برخی از کولیس های ۱/۰ برای اینکه خواندن آنها راحتتر باشد، بدین صورت عمل می کند که ۱۹۹ قسمت از تقسیمات خط کش را به ده قسمت مساوی روی ورنیه تقسیم بندی می کنند در این حالت فاصله هر دو خط، خط کش با یک خط ورنیه ۱/۰ میلیمتر اختلاف پیدا می کنند.

کولیس ۰۵/۰

تقسیم بندی ورنیه بدین شکل است که ۱۰ میلمتر از تقسیمات خط کش به ۲۰ قسمت مساوی روی، ورنیه تقسیم بندی می شود، در نتیجه فاصله هر یک از تقسیمات ورینه ۹۵/۰ میلیمتر میشود و اختلاف اندازه اولین خط، خط کش با اولین خط ورنیه می شود ۰۵/۰ میلیمتر که به آن کولیس ۰۵/۰ می گویند.
حال برای اینکه خواندن این کولیس راحتتر باشد، ۳۹ قسمت از تقسیمات خط کش را به ۲۰۰ قسمت مساوی روی ورنیه تقسیم بندی می کنند، در نتیجه باز هم فاصله هر دو تقسیم از تقسیم خط کش با یک تقسیم ورنیه، اختلافشان برابر ۰۵/۰ میلیمتر می شود.

کولیس ۰۲/۰

تقسیم بندی ورنیه بدین شکل است که هر ۴۹ قسمت از تقسیمات خط کش به ۵۰ قسمت مساوی روی ورنیه تقسیم بندی شده است. در نتیجه فاصله هر یک از تقسیمات روی ورنیه می شود ۹۸/۰ میلیمتر و اختلااف اندازه اولین خط ورنیه با اولین خط، خط کش می شود ۰۲/۰ میلیمتر که به آن کولیس ۰۲/۰ می گویند.

 

تاریخچه کولیس

تاریخچه کولیس

در سال ۱۹۴۹ فردی به نام Mitutoyo اولین لیسانس ساخت کولیس را کسب کرد و تولید آن را در همان سال در کارخانه Mizonokuchi در شهر کاوازاکی ژاپن شروع کرد. در سال ۱۹۵۳ کارخانه آن به utsonomiya انتقال یافته و تولید انبوه آن شروع شد. در سال ۱۹۵۶ این فرد اولین کسی بود که موضوع استفاده از فولاد ضد زنگ را برای ساخت کولیس مطرح کرد. ۷ سال بعد در سال ۱۹۶۳ Mitutoyo بیش از یک میلیون کولیس تولید کرد. در همان سال تولید کولیس ساعتی آغاز شد و به دنبال آن کولیسهای دیجیتالی و سپس کولیسهای ضد زنگ که در مقابل آب و روغن مقاوم بودند تولید شد. کولیسهای heavy duty از سال ۱۹۶۱۱ ساخته شدند. می‌دانید که کولیسهایی که طول ۴۵۰mm و بیشتر را اندازه‌گیری می کنند به این نام می‌خوانند. امروزه کولیسهایی که طول ۲۰۰۰mmm را اندازه‌ می‌گیرند نیز تولید می‌شود. بدنه این نوع از کولیسها از فیبرهای کربنی می‌باشد تا سبک باشند و معضل بزرگ این کولیسها که سنگینی آنها می‌باشد را بدین‌گونه رفع کرده‌اند.

کولیسها بر دو نوع اند : ۱ : دیجیتال ۲ : ساده

۱) نوع دیجیتال آن اندازه ها را بر حسب میلی متر و اینچ با بیشترین دقت برایتان نمایش می دهد.

۲) نوع ساده آن برای اینچ دو دقت و میلی متر هم دو دقت اندازه ها را نمایش می دهد.

خط کش برحسب میلیمتر مدرج شده ورنیه دارای درجه بندی کوچکی است که اغلب شامل ۱۰ قسمت بوده و معادل ۹ میلیمتر است یعنی ۹ میلیمتر در روی خط کش کوچک‌تر است. با این نوع کولی یه آسانی می‌توانیم تا ۱٫۱۰ میلیمتر را اندازه بگیریم. دقت اندازه گیری کولیس از تقسیم کردن یک درجه خط کش به تعداد تقسیمات ورنیه به دست می‌آید.

برخی ا انواع کولیسها برای اندازه گیری عمق یک تیغه باریک دارند که به ورنیه متصل است و با آن حرکت می‌کند. اگر صفر ورنیه بر صفر خط کش منطبق باشد انتهای تیغه بر انتهای خط کش منطبق می‌گردد در صنعت برای اندازه گیری قطر گلوله و سیلندر و طول وسایل مختلف از انواع کولیس‌ها با بزرگی‌های مختلف استفاده می‌شود.

 

طرز خواندن کولیس

طرز خواندن کولیس

طرز خواندن کولیس

 فرض کنید که قطعه ای را با کولیس اندازه گرفتی ، دراین زمان فک های ثابت و متحرک از هم باز می شود،و این بازشدن به اندازه قطعه می باشد و تقسیم بندی و در نیمه روی خط کش حرکت می کند و در محلی قرار می گیرد . اندازه ای که گرفته می شود از دو بخش تشکیل میشود، یک بخش اندازه اصلی است و دوم مقدار ریزتر آن اندازه است و وقتی این دو اندازه را با هم جمع کنید، مقدار اصلی قطعه ما بدست می آید برای خواندن اندازه به صفر ورنیه توجه کنید : اگر اولین عدد در سمت چپ عضو ورنیه قرار بگیرد اندازه اصلی قطعه می شود . برای خواندن خورده آن برای اینکه بفهمید که چقدر از دو میلیمتر بیشتر ،به قسمت سمت راست صفر ورنیه توجه کنید که کدام اندازه ورنیه بااندازه خط کش درست مقابل هم قرار گرفته اند ، مثلاً اگر شماره چهار باشد آن را ضرب در دقت کولیس نمایید . این یعنی از ۰/۱ کم میشود ۰/۴ سپس این  مقدار را با عدد اصلی جمع نموده، درنتیجه اندازه کلی۲/۴ میلیمتر حاصل می شود.